Γράφει ο Δημήτρης Τσιγκάρης
Όλοι όσοι έχουν ασχοληθεί με τη Ναυτιλία αλλά και τους κλάδους ασφάλισης, ασφάλειας των πλοίων, διεθνών μεταφορών, εμπορίου κ.α., έχουν μετά βεβαιότητας συναντήσει συχνά και σε διάφορες συγκυρίες τη λέξη Lloyd’s. Είτε μεμονωμένα, είτε σαν συνθετικό απόδοσης τίτλου, ή ειδικότητας και αρμοδιοτήτων. Π.χ. Lloyd’s Insurance, Lloyd’s Underwriters, Lloyd’s List, Lloyds Register, Lloyd’s Maritime Atlas κλπ
Η ιστορία με την ονομασία ” Lloyd’s ” λοιπόν, αρχίζει σε μία περίοδο μεγαλύτερη των 300 χρόνων πριν. Συγκεκριμένα στις περιόδους του τέλους του 17ου αιώνα και σχεδόν όλης της διάρκειας του 18ου όταν το Λονδίνο ήταν ένα από τα σπουδαιότερα εμπορικά και ναυτιλιακά κέντρα και το κυρίως λιμάνι διακίνησης προϊόντων και δραστηριότητας των μεγάλων εμπορικών πλοίων της εποχής τα οποία δραστηριοποιούντο στους διεθνείς πλόες. Είχε αναπτυχθεί γεωγραφικά στον ποταμό Τάμεση μερικά σημεία του οποίου έμοιαζαν με “πλωτό δάσος” όπου στις αποβάθρες του, όπως μπορεί εύκολα να σχηματίσουμε στη σκέψη μας τη σχετική εικόνα, η ανθρώπινη δραστηριότητα ήταν ιδιαίτερα αυξημένη.
Ένα μεγάλο πλήθος ανθρώπων διαφόρων ειδικοτήτων και από όλα τα κοινωνικά στρώματα της εποχής, ήταν σε διαρκή κίνηση προσφέροντας τις απαιτούμενες “ναυτιλιακές” αλλά και εμπορικές ή ακόμα και κοινωνικές υπηρεσίες. Ναυτικοί, ομάδες εργατών φορτοεκφόρτωσης των πλοίων και μεταφορέων, πολυπληθή συνεργεία επισκευαστών και συντηρητών, ιστιοράπτες και σχοινοποιοί, τροφοδότες, νερουλάδες και τοοόσοι άλλοι, συνέθεταν ένα ανομοιογενές πλήθος ανθρώπων οι οποίοι βέβαια εργαζόντουσαν για τον ίδιο σκοπό και είχαν τους ίδιους στόχους που δεν ήταν άλλοι από την επιτυχή έκβαση του επικείμενου ταξιδιού ενός πλοίου ή και την ασφαλή παραλαβή ή παράδοση των φορτίων σε μακρινούς προορισμούς.
Μεταξύ όλων των δραστηριοποιούμενων στο λιμάνι στην τότε μορφή του, ήταν φυσικά και οι πλοιοκτήτες ή οι συμπλοιοκτήτες των πλοίων, τους οποίους σαν έχοντες κάποια καλή για την εποχή οικονομική επιφάνεια, μπορούμε μετά βεβαιότητος να φανταστούμε πάντα καλοντυμένους και κατά μεγάλο ποσοστό στοιχειωδώς μορφωμένους. Αυτοί είχαν κάνει στέκι τους ένα παρακείμενο καφενείο της εποχής το οποίο από το 1688 ευρίσκετο στην Tower Street και ανήκε σε ένα συνηθισμένο, ευγενικό αλλά και οξυδερκή Ουαλικής καταγωγής Λονδρέζο ονομαζόμενο Εδουάρδο Λόϋδ ( Edward Lloyd ) ο οποίος είχε καταφέρει να έχει τους πλοιοκτήτες σαν μόνιμη πελατεία του καφενείου του. Εκεί, αυτοί μη έχοντας όπως ήταν φυσικό για την εποχή οργανωμένα γραφεία, υποδομές και μέσα άμεσης επικοινωνίας, πραγματοποιούσαν τις συναντήσεις τους κυρίως με τους νυν και πρώην καπετάνιους των πλοίων τους και διαφόρων άλλων πλοίων προς καλύτερη πληροφόρηση περί θεμάτων που αφορούσαν σε ένα επικείμενο ταξίδι, όπως π.χ. αναμενόμενες καιρικές συνθήκες, κινδύνους από πειρατές, γεωγραφικές ιδιομορφίες κ.α. Και επίσης με διαφόρους εξαγωγείς ή εισαγωγείς εμπορευμάτων και οικονομικούς παράγοντες και επιχειρηματίες της εποχής.
Μεταξύ αυτών, είχαν το στέκι τους εκεί και διάφοροι οικονομικά καλοστεκούμενοι ιδιώτες, οι οποίοι στηριζόμενοι κυρίως στις πληροφορίες που διακινούνταν στα τραπέζια του συγκεκριμένου καφενείου και με την προσδοκία του εύκολου κέρδους, ήταν πρόθυμοι υπό τύπον ενός ιδιότυπου στοιχήματος να δεχτούν ένα αναλογικά μικρό ποσόν από τον πλοιοκτήτη το οποίο ήταν φυσικά μη επιστρέψιμο στην περίπτωση που το πλοίο θα επέστρεφε από το ταξίδι του, ενώ του καταβαλλόταν πολλαπλάσιο προσυμφωνηθέν ποσόν σε περίπτωση απώλειας και μη επιστροφής του πλοίου.
Σύντομα δε, προφανώς για λόγους χωρητικότητας και εξωραϊσμού, το καφενείο μετακόμισε σε νέα διεύθυνση, στο Νο. 16 της Lombard Street η οποία μπορεί να θεωρηθεί σαν το τότε κέντρο της ναυτιλιακής επιχειρηματικότητας. Στον νέο και μεγαλύτερο αυτόν χώρο , μπορούσαν οι ενδιαφερόμενοι να ενοικιάζουν και ιδιαίτερο χώρο, “τραπέζι”, ενώ ό κατά μία έννοια “στοιχηματισμός” αυτός, πολύ σύντομα εξελίχθηκε στην ναυτασφάλιση του πλοίου αρχικά, αλλά κατόπιν και των φορτίων με θέσπιση όρων και κανόνων.Στην εξέλιξη λοιπόν της ναυτασφάλισης και της επέκτασης της και στα φορτία, ήταν απαραίτητη η δια της συλλογής πληροφοριών σφαιρική γνώση των κινδύνων και γενικά των συνθηκών που μπορεί να επικρατούσαν στα ταξίδια τα οποία περιελάμβαναν μεταξύ άλλων προορισμούς στην Ευρώπη, στις Δυτικές Ινδίες, τη Βόρεια Αμερική, και τον Ινδικό Ωκεανό έως ακόμα και την Άπω Ανατολή. Όπως επίσης και έγκυρες πληροφορίες περί των εμπορευμάτων και της αξίας τους, η οποία όπως ήταν φυσικό επηρεαζόταν από διάφορες παραμέτρους όπως διαθεσιμότητα στους τόπους παραγωγής και προσφορά, ζήτηση, ποιότητα κ.α. Και καθώς όπως προαναφέρθηκε, μέσα επικοινωνίας εξ αποστάσεως δεν υπήρχαν και η διεθνής ταχυδρομική αλληλογραφία ήταν εξαιρετικά αργή, προέκυπτε η ανάγκη αξιοποίησης των οποιωνδήποτε χρήσιμων πληροφοριών μπορούσαν να συγκεντρωθούν, ώστε η ασφάλιση πλοίων και φορτίων να βασίζονται σε κατά το δυνατόν δικαιότερες βάσεις και ανάλογες με τους κινδύνους και τις αξίες.
Εν τω μεταξύ, το Lloyd’s Coffee House συνέχισε να εξελίσσεται και μετά τον θάνατο του Εδουάρδου Λόυδ επισυμβάντος το 1713, ενώ για τη διακίνηση των πληροφοριών τυπωνόταν δελτίο ως το 1734, όταν άρχισε επίσημα η καθημερινή έκδοση εφημερίδας της εποχής ονομαζόμενης Lloyd’s List, η οποία συμπεριελάμβανε κάθε διαθέσιμη πληροφορία περί των κινήσεων των πλοίων, των αναχωρήσεων και αφίξεών τους, απωλειών ή ζημιών, φορτίων, δραστηριοτήτων πειρατών κ.α.
Η εφημερίδα αυτή εκδίδεται έκτοτε αδιαλείπτως καθημερινά, μέχρι το 2013 σε έντυπη και από το 2013 ως σήμερα σε ηλεκτρονική μορφή και χαρακτηρίζεται από την απόλυτη εγκυρότητα της.
Και ενώ οι συγκεκριμένες ασφαλιστικές πράξεις και η έκδοση της Lloyd’s List συνεχίζονταν, συγχρόνως αυξανόταν και ό όγκος των διεθνών μεταφορών δια θαλάσσης με ιστιοφόρα πλοία της εποχής των οποίων το μέγεθος σταδιακά μεγάλωνε και έτσι προέκυπτε για ασφαλιστικούς λόγους αλλά και για την κατά το δυνατόν πρόληψη απωλειών ανθρώπινης ζωής, η ανάγκη επιθεωρήσεων των πλοίων και θέσπισης κανόνων αφορόντων στις προδιαγραφές ναυπήγησής τους και συντήρησής τους.
Αρχικά, οι διαδικασίες αυτές δεν υπόκειντο σε συγκεκριμένους κανόνες ή τακτές χρονικές περιόδους έως το έτος 1766, όταν παράλληλα με τις ασφαλιστικές δραστηριότητες του Lloyd’s Coffee House και την καθημερινή έκδοση της Lloyd’s List, προέκυψε η δημιουργία του Lloyd’s Register of Ships, ενός σώματος επανδρωμένου από έμπειρους ναυπηγούς, καπετάνιους και άτομα άλλων ειδικοτήτων οι οποίοι άρχισαν σταδιακά να καταγράφουν τα πλοία, να θεσπίζουν τακτά χρονικά διαστήματα για περιοδικές επιθεωρήσεις και κυρίως, να καθορίζουν κανόνες συντήρησης, ακόμα και προδιαγραφών ναυπήγησης των νέων πλοίων. Σύντομα δε, ο Lloyd’s Register εξελίχθηκε στον μεγαλύτερο παγκοσμίως Νηογνώμονα, έναν άκρως ευυπόληπτο οργανισμό με πολλαπλές δραστηριότητες μεταξύ των οποίων και η συνεχής μελέτη των τεχνικών προδιαγραφών των πλοίων και των υλικών κατασκευής τους και όχι μόνο. Έτσι, μέσα από το μικρό αρχικά καφενείο του Εδουάρδου Λόϋδ, ξεπήδησαν τρείς – κυρίως – οντότητες που επηρέασαν σημαντικά έως σήμερα την παγκόσμια ναυτιλία και φυσικά θα συνεχίσουν να την επηρεάζουν και στο μέλλον. Αυτές κατά χρονολογική σειρά ως προς τη δημιουργία τους είναι :
Οι αφαλιστές Lloyd’s Underwriters οι οποίοι λειτουργούν έως σήμερα υπό ένα ιδιότυπο καθεστώς ιδιωτών και όχι σαν ασφαλιστική εταιρεία, με επέκταση σε πολλά είδη ασφαλειών συμπεριλαμβανομένων και των αερομεταφορών,
Η έγκυρη καθημερινή εφημερίδα Lloyd’s List με όλα τις ναυτιλιακές ειδήσεις και αναφορά σε τυχόν ζημίες πλοίων, φορτίων και αεροσκαφών όπως επίσης αναφορές σε νομικά και δικαστικά θέματα, τραπεζικά κ.α.,
Και ο μεγαλύτερος νηογνώμονας Llloyd’s Register of Shipping ( LR ) με δυνατότητα προσφοράς πολλαπλών υπηρεσιών και μελετών πάνω στις οποίες στηρίζεται κατά μέγιστο ποσοστό η ναυπήγηση των πλοίων, η ασφάλεια τους μαζί με της ανθρώπινης ζωής στη θάλασσα, οι προδιαγραφές και η ασφάλεια πετρελαϊκών εγκαταστάσεων, του μηχανολογικού εξοπλισμού και των καυσίμων των πλοίων, κ.α.
Εδώ θα πρέπει να σημειωθεί ότι ο Νηογνώμων Lloyd’s Register (όπως άλλωστε και οι περισσότεροι από τους αναγνωρισμένους νηογνώμονες) δεν είναι κερδοσκοπικός οργανισμός αλλά εισπράττει εισφορές για τις υπηρεσίες του, σε επίπεδα που του επιτρέπουν να καλύπτει τις λειτουργικές του ανάγκες, ενώ τυχόν πλεόνασμα παραμένει στον οργανισμό για αυξημένη χρηματοδότηση της έρευνας και των τεχνολογικών μελετών. Επίσης, (εντελώς “θεωρητικά” βέβαια), η υπαγωγή ενός εμπορικού πλοίου στη δικαιοδοσία νηογνώμονα δεν είναι υποχρεωτική. Αλλά εξυπακούεται ότι ουδέν πλοίο θα ήταν δυνατόν να ασφαλιστεί, η να του εμπιστευθεί ένας ναυλωτής το φορτίο του, ή να γίνει δεκτό σε λιμάνι ή να επανδρωθεί, αν δεν πληρεί τα standards του νηογνώμονα και δεν υπόκειται στην παρακολούθησή του. Πέραν και του γεγονότος ότι οι ναυτικές χώρες του κόσμου έχουν νομοθετήσει για την νηολόγηση και την ύψωση της σημαίας τους, την προϋπόθεση υπαγωγής του πλοίου σε νηογνώμονα.
Ίσως λοιπόν η Ναυτιλία και ο κόσμος ολόκληρος, να οφείλει πολλά στον οξυδερκή Edward Lloyd και στο καφενείο του, για ό,τι άρχισε εκεί από τον ίδιο κάπου 3,5 αιώνες πριν και αργότερα εδραιώθηκε και εξελίχθηκε έως σήμερα. Αλλά και το όνομά του -σαν σε σιωπηλή ανταπόδοση- διαιωνίστηκε per se κατά τρόπο αθόρυβο, πρωτότυπο όσο και εξαιρετικά τιμητικό !
Το συνθετικό “Lloyd’s ή Lloyd” μπορεί να το συναντήσουμε στην ονομασία και άλλων φορέων και εταιρειών όπως π.χ. Lloyd’s Bank, Lloyd’s Triestino, κ.α . Τέτοιες ονομασίες όμως σχετίζονται μόνο με εμπορικούς λόγους ή και, με το όνομα κάποιου ιδιοκτήτη δεδομένου ότι το Lloyd είναι ένα αρκετά συχνά συναντούμενο βρετανικό επώνυμο. Η Lloyd’s Bank π.χ. πήρε το όνομά της από το όνομα ενός εκ των ιδρυτών της, του Sampson Lloyd σε πολύ διαφορετική εποχή, η μεγάλη Ιταλική ναυτιλιακή εταιρεια Lloyd Trisetino προφανώς για εμπορικούς λόγους, και δεν υπάρχει εταιρική ή οποιαδήποτε σχέση ταυτότητος με τους Lloyds του Λονδίνου και τους φορείς που περιεγράφησαν πάρα πάνω.
