Γράφει ο Κωνσταντίνος Τσαπράζης
Τόσο ο «πόλεμος των Φώκλαντς» όσο και οι επιχειρήσεις ΑΤΤΙΛΑΣ στην Κύπρο ήταν σύντομες χρονικά πολεμικές συγκρούσεις και μπορούν να εντοπιστούν οι ακόλουθες βασικές ομοιότητες:
-Και στις δυο πολεμικές συγκρούσεις δεν κηρύχτηκε επίσημα πόλεμος μεταξύ των αντιμαχομένων κρατών τα οποία εθεωρούντο προσδεδεμένα στα άρμα των ΗΠΑ στο πλαίσιο του «Ψυχρού Πολέμου». Ιδιαίτερα στην περίπτωση της Κύπρου, η Ελλάδα και η Τουρκία ήταν τότε και είναι ακόμα, τυπικά, συμμαχικά κράτη στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ.
-Και οι δύο πολεμικές συγκρούσεις ξεκίνησαν μέσω μιας αιφνιδιαστικής ενέργειας που αποσκοπούσε στην ριζική αλλαγή του Status Quo, ενώ το κράτος που την ξεκίνησε ήταν απροετοίμαστο για να αντιμετωπίσει τυχόν δυναμική αντίδραση από την αντίπαλη θιγόμενη πλευρά. Δηλαδή ούτε η Αργεντινή ανέμενε δυναμική, στρατιωτικής φύσεως, αντίδραση από τη Μ. Βρετανία αφού κατέλαβε αιφνιδιαστικά τα Φώκλαντς το 1982, ούτε η Ελλάδα ανέμενε τουρκική εισβολή στην Κύπρο αφού ανέτρεψε τον Μακάριο και εγκαθίδρυσε το καθεστώς του Σαμψών που θα οδηγούσε στην ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα το 1974. Ιδιαίτερα φαίνεται ότι και τα δύο καθεστώτα του Μπουένος Άιρες και της Αθήνας είχαν υπερεκτιμήσει την αξία που είχαν για τις ΗΠΑ ως προμαχώνες του δυτικού τρόπου ζωής και αναχώματα του Κομμουνισμού στο πλαίσιο του «Ψυχρού Πολέμου» και δεν είχαν ορθά προβλέψει τις αντιδράσεις έπειτα από την εκδήλωση των αιφνιδιαστικών ενεργειών τους.
-Η Σοβιετική Ένωση και στις δύο πολεμικές συγκρούσεις υπήρξε επιφυλακτική στο να παρέμβει κατά τρόπο αποτελεσματικό και προτίμησε να αναμένει τις εξελίξεις προκειμένου να εξετάσει εάν και κατά πόσο θα μπορούσε να τις αξιοποιήσει για την προώθηση τον δικών της συμφερόντων.
Από το σημείο αυτό και μετά ξεκινούν όμως οι διαφορές και ειδικότερα οι βασικότερες δύναται να προσδιοριστούν ως ακολούθως:
-Η Αργεντινή μολονότι δεν περίμενε την στρατιωτική αντίδραση της Μ. Βρετανίας επεδίωξε, με τα μέσα που διέθετε, να ανταπεξέλθει στρατιωτικά στην κρίση και να προσβάλει την βρετανική Ναυτική Δύναμη (ΝΔ) πριν και μετά την διενέργεια της αποβατικής ενέργειας ορθά εκτιμώντας ότι εφόσον χτυπηθεί η ΝΔ τότε η κυριαρχία στα Φώκλαντς για τους βρετανούς θα είναι ανέφικτη. Επίσης ενίσχυσε τις χερσαίες δυνάμεις της στα νησιά προ της αφίξεως των βρετανών στην περιοχή και τις υποστήριξε από αέρος με όσα μέσα η Α/ΠΑ μπορούσε να διαθέσει. Αντίθετα η Ελλάδα δεν αποπειράθηκε να προσβάλει την τουρκική ΝΔ ούτε προ της αποβάσεως, ούτε και μετά. Ακόμα δεν υποστήριξε επίσημα τις μαχόμενες ελληνικές δυνάμεις στην Κύπρο ούτε κατά την πρώτη επιχείρηση ΑΤΤΙΛΑΣ Ι (19 Ιουλίου – 22 Ιουλίου 1974), παρά μόνο συγκεκαλυμμένα, ούτε και κατά τη δεύτερη φάση των επιχειρήσεων ΑΤΤΙΛΑΣ ΙΙ (14 Αυγούστου – 17 Αυγούστου 1974) , ούτε και κατά την ενδιάμεση φάση της εκεχειρίας και των διαπραγματεύσεων (22 Ιουλίου – 14 Αυγούστου 1974) παρότι από τουρκικής πλευράς υπήρξε προφανέστατη και σημαντική ενίσχυση των δυνάμεων καθώς και δεκάδες περιστατικά παραβίασης της εκεχειρίας μέσω περιορισμένης σχετικά έκτασης εδαφικών προελάσεων του στρατού.
-Σε πολιτικό επίπεδο η δικτατορία της Αργεντινής, υπό το στρατηγό Γκαλτιέρι, παρέμεινε σταθερά στην εξουσία μέχρι το πέρας των επιχειρήσεων και ανατράπηκε όταν οι επιχειρήσεις είχαν τελειώσει μη υπαρχόντων άλλων μέσων συνέχισης του στρατιωτικού αγώνα με λογικές πιθανότητες επιτυχίας. Αντίθετα στη δικτατορία του Ιωαννίδη όπου υφίσταται σοβαρή αναντιστοιχία εξουσίας και ευθύνης αφού ο πραγματικά έχων την εξουσία είναι ένας Ταξίαρχος που επιτρέπει όμως να υφίστανται ιεραρχικά αρχαιότεροι Αξιωματικοί που τυπικά φέρουν την ευθύνη των ΕΔ και πολιτική ηγεσία που τυπικά φέρει την ευθύνη όλου του κράτους, πρακτικά αρχίζει να αυτοδιαλύεται μετά την 20 Ιουλίου 1974 και ουδείς διαφαίνεται να αναλαμβάνει πραγματικά την ηγεσία μέχρι τις 24 Ιουλίου 1974 όπου σχηματίζεται η κυβέρνηση από τον Κ. Καραμανλή. Η νέα πολιτική πλέον κυβέρνηση στην Αθήνα παραμένει σταθερά στην εξουσία μέχρι το τέλος της κρίσης αλλά δεν υποστηρίζει την πολεμική προσπάθεια στην Κύπρο αφού δεν εμπλέκει στρατιωτικές δυνάμεις επικαλούμενη και την μεγάλη γεωγραφική απόσταση πλην όσων ήδη βρίσκονται εκεί που όμως είναι ήδη καταπονημένες και δεν διαθέτουν καμία αεροπορική υποστήριξη.
-Η δικτατορία του Στρατηγού Γκαλτιέρι στην Αργεντινή διέθετε κατά βάση απαρχαιωμένο εξοπλισμό στις ΕΔ με λίγα σύγχρονα μέσα τα οποία όμως χρησιμοποίησε με επιτυχία (Κ/Β EXOCET). Η δικτατορία του Ιωαννίδη στην Ελλάδα διέθετε αρκετά, για την εποχή και σε σχέση με τις αντίπαλες ΕΔ της Τουρκίας, σύγχρονα μέσα στις ΕΔ (Α/Φ F-4 PHANTOM,Υ/Β τ. 209, Πλοία φορείς Κ/Β EXOCET) τα οποία όμως ουδόλως χρησιμοποίησε κυρίως από το φόβο τυχόν κλιμάκωσης του πολέμου και επέκτασης αυτού μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
-Σε πολιτικό επίπεδο η Μ. Βρετανία δεν δέχτηκε να διαπραγματευτεί με διαμεσολάβηση των ΗΠΑ μέχρι αποκαταστάσεως της κυριαρχίας της στα νησιά. Αντίθετα η Ελλάδα και η Τουρκία δέχτηκαν τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ και την κήρυξη εκεχειρίας και έναρξης διαπραγματεύσεων, αλλά ενώ η Ελλάδα τήρησε με ευλάβεια τους όρους της εκεχειρίας (με την εξαίρεση αποστολής κάποιων πολεμοφοδίων συγκεκαλυμμένα στην Κύπρο), η Τουρκία τους παραβίασε σε μεγάλη έκταση για να βελτιώσει τις θέσεις της και να προετοιμαστεί αρτιότερα για την δεύτερη φάση των επιθετικών επιχειρήσεων της (ΑΤΤΙΛΑΣ ΙΙ) στο νησί. Ακόμα η Ελλάδα βασίστηκε στους διεθνείς οργανισμούς, κυρίως στον ΟΗΕ αλλά κατά μία έννοια και στην παρουσία της στο ΝΑΤΟ προκειμένου μέσω αυτών να επιτύχει την ανάσχεση των Τούρκων άνευ δικής της στρατιωτικής δράσης. Αντίθετα, η Αργεντινή παρότι συγκάλεσε τον OAS (το αποκαλούμενο και ως ΝΑΤΟ της Αμερικής) στον οποίο άνηκε, δεν ματαίωσε τη στρατιωτική της δράση ούτε όμως και η Μ. Βρετανία ανέστειλε τη στρατιωτική της δράση παρότι υποστηρίχθηκε από το ψήφισμα του ΟΗΕ και είχε τη δυνατότητα να αναθέσει στις ΗΠΑ τη διαμεσολάβηση για την επίλυση της κρίσης.
-Ακόμα πρέπει να επισημανθεί ότι η Αργεντινή πολέμησε στα Φώκλαντς αν και επί των νησιών δεν υπήρχαν πληθυσμοί της Αργεντινής αλλά λιγοστοί κάτοικοι βρετανικής καταγωγής που είχαν εκπεφρασμένη θέληση να παραμείνουν υπό βρετανική κυριαρχία αντίθετα η Ελλάδα επέλεξε να μην πολεμήσει στην Κύπρο παρότι υπήρχε ομοεθνής πληθυσμός που βρισκόταν σε θανάσιμο κίνδυνο καθώς και ελληνικές ΕΔ (περίπου 5.000 άνδρες) που εκ των πραγμάτων πολεμούσαν κατά πολυπληθέστερου τουρκικού στρατού που υποστηριζόταν από την αεροπορία τους και από ύλες τεθωρακισμένων που συγκριτικά έλειπαν από την ελληνική πλευρά καθιστώντας τον αγώνα εντελώς άνισο.
Ο «πόλεμος για την κυριαρχία των νησιών Φώκλαντ» κατά την εκδοχή της Μ. Βρετανίας, ή νησιών Μαλβίνας κατά την εκδοχή της Αργεντινής, αποτελεί ένα πολύ καλό και σπάνιο παράδειγμα για οποιονδήποτε στρατιωτικό ή πολιτικό αναλυτή επιδιώκει να μελετήσει και αναλύσει μια διφορούμενη πολιτικο-στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ σύγχρονων Κρατών που είχαν ενταχθεί και τα δύο στον πόλο ισχύος των ΗΠΑ κατά την διπολική εποχή του «Ψυχρού Πολέμου» και έκαναν χρήση ΕΔ όχι ιδιαίτερα δυσανάλογων μεταξύ τους.
Επιπρόσθετα αποτελεί εξέχον παράδειγμα επιτυχούς αντιμετώπισης των δυσχερειών και εμποδίων που εκ φύσεως προκαλεί η μεγάλη γεωγραφική απόσταση μεταξύ των βάσεων μιας ΝΔ από την περιοχή των επιχειρήσεων της.
Ακόμα και το επέκεινα του «πολέμου των Φώκλαντς» παρουσιάζει ενδιαφέρον για οποιοδήποτε πολιτικό ή στρατιωτικό αναλυτή αφού καταδεικνύει τον τρόπο αντιμετώπισης και διαχείρισης του ζητήματος της κυριαρχίας των νησιών Φώκλαντ από τα δύο ενδιαφερόμενα και εμπλεκόμενα Κράτη πολλά χρόνια μετά τη λήξη του «πολέμου».
Το ζήτημα, ιδιαίτερα από την ηττηθείσα Αργεντινή δεν θεωρείται λήξαν κατά κανένα τρόπο και ελπίζει μακροπρόθεσμα στην επίλυση του με το μόνο τρόπο που θα μπορούσε να την ικανοποιήσει ήτοι με την ένωση των νησιών με την Αργεντινή. Σε αυτό το πλαίσιο και εφόσον πλέον είναι σαφές ότι δεν μπορεί να αναλάβει άμεσα εκ νέου στρατιωτική δράση, λαμβάνει κατάλληλη νομοθετική και προπαγανδιστική δράση με την ελπίδα στο μέλλον να τελεσφορήσει η Εθνική της προσπάθεια.
Αντίθετα η νικήτρια Μ. Βρετανία επιδιώκει την διαιώνιση της κυριαρχίας της στα νησιά και παρακολουθεί άγρυπνα ώστε να στέλνει τα απαραίτητα μηνύματα αποτροπής στην εκάστοτε κυβέρνηση της Αργεντινής με διπλωματικό αλλά και στρατιωτικό τρόπο.
