Γράφει η Κατερίνα Μιχαηλίδου
Οι άνθρωποι και οι γάτες συμβίωναν με τους ανθρώπους στα πλοία, από την αρχαιότητα. Ζωγραφιές σε αιγυπτιακούς τάφους δείχνουν γάτες επάνω σε βάρκες στο Νείλο. Μέσω των θαλάσσιων ταξιδιών, άλλωστε, εξαπλώθηκε το είδος τους σε όλο τον κόσμο.
Από τα παλιά χρόνια οι αρουραίοι και τα ποντίκια ήταν συχνό πρόβλημα στα πλοία αφού κατέστρεφαν την τροφή των ναυτικών, μασούσαν τον εξοπλισμό και μετέδιδαν ασθένειες. Οι γάτες έπαιξαν τον δικό τους ρόλο για την αντιμετώπιση του προβλήματος αφού αποτέλεσαν μια φθηνή και αποτελεσματική λύση.
Επίσης, οι ναυτικοί παλιά πίστευαν ότι μπορούσαν να προβλέψουν τον καιρό, παρατηρώντας τις κινήσεις της ουράς μιας γάτας. Αν την κουνούσε γρήγορα θεωρούσαν ότι ήταν νευριασμένη γιατί αισθανόταν ότι ερχόταν καταιγίδα. Αργότερα, παρατήρησαν ότι κουνούσαν τις ουρές τoυς με συγκεκριμένο τρόπο, όταν τρόμαζαν από την ξαφνική πτώση της πίεσης του αέρα. Αυτό τους έδειχνε ότι το πλοίο κατευθύνεται σε περιοχή με δύσκολες καιρικές συνθήκες. Κάθε ασυνήθιστη συμπεριφορά των γατών είχε τη δική της ερμηνεία.
Ας δούμε όμως και τη σύγχρονη ιστορία των γατών στο ναυτικό.
Τον 19ο αιώνα η κυβέρνηση των ΗΠΑ, προκειμένου να προστατεύσει τα έγγραφά της από τα τρωκτικά, άρχισε να αγοράζει γάτες, τις οποίες παρέδωσε στο Πολεμικό Ναυτικό.
Αλλά και στο Ηνωμένο Βασίλειο κατά, τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, έγινε μια από τις πρώτες και μεγαλύτερες επιχειρήσεις διάσωσης γατών. Χιλιάδες από αυτές παραδόθηκαν στις Ένοπλες Δυνάμεις. Όσες από αυτές “μετατέθηκαν” στο Βασιλικό Ναυτικό λάμβαναν ένα εβδομαδιαίο επίδομα: 1 σελίνι και 6 δεκάρες. Με αυτά τα χρήματα πλήρωναν τις λιχουδιές τους από την καντίνα του πλοίου. Έπρεπε, επίσης, να πίνουν χυμό εσπεριδοειδών, για να μην πάθουν σκορβούτο. Ωστόσο, οι γάτες έχουν έναν δικό τους τρόπο να παράγουν βιταμίνη C, καταναλώνοντας ψάρια ή ζώα!
Όταν περιόριζαν τα τρωκτικά στο πλοίο, οι γάτες έβρισκαν τρόπους να πιάνουν ψάρια. Έτρωγαν επίσης και τα ψάρια που ξεβράζονταν στο κατάστρωμα μετά από θαλασσοταραχή. Οι γάτες δεν χρειάζονταν να πίνουν πολύ πόσιμο νερό, όπως οι ναύτες, αφού έπαιρναν τα απαραίτητα ιχνοστοιχεία, μέσω των ψαριών. Έτσι δεν ξόδευαν το νερό του πληρώματος.
Οι γάτες αποτέλεσαν μέλη του πληρώματος πλοίων πολλών χωρών, έως το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Σε πολλά καράβια είχαν τη δική τους στολή και μπορούσαν να ξαπλώνουν σε δικές τους αιώρες που τις βοηθούσαν να κοιμούνται χωρίς… να ζαλίζονται από το κύμα!
Γάτες στην αιώρα τους, στο πλοίο «HMAS NIZAM». Πηγή: Australian War Memorial…
Δύο γάτες έγραψαν τη δική τους ιστορία κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Η πρώτη ήταν ο Σάιμον, ο θρυλικός παρασημοφορημένος γάτος του Βρετανικού Ναυτικού. Βρεθηκε να περιφερεται στου δρομους του Hong Kong πεινασμένος γύρω στο 1947. Τότε το βρετανικό πλοιο “Amethyst” είχε προσαραξει στο λιμάνι και ένας νεαρός ναυτικός του πλοίου τον πήρε για να τον φροντίσει. Έτσι μια και υπήρχε ανάγκη στο “Amethyst” για την προστασία των προμηθειών τροφίμων και της υγείας του πληρώματος, ιδίως στις συνθήκες υψηλής υγρασίας και ζέστης που βίωναν εκείνη την περίοδο, ο καπετάνιος και το πλήρωμα εκτίμησαν πολύ την “ναυτολόγηση” του Σάιμον.
Έγινε αγαπητός σε όλους στο πλοίο και υπήρξε ιδιαίτερα αποτελεσματικός στα καθήκοντά του. Το 1949 το πλοίο κλήθηκε να διασχίσει τον ποταμό Yangtze και να αντικαταστήσει το πλοίο “HMS Consort” που είχε ως αποστολή να είναι σε ετοιμότητα για πιθανή εκκένωση της Βρετανικής πρεσβείας σε περίπτωση που οι κομμουνιστές έκαναν επίθεση σε αυτήν – αν και η Βρετανία δεν είχε πάρει θέση στον πόλεμο μεταξύ Κομμουνιστών και Εθνικιστών.
Καθώς το “Amethyst” έπλεε στον ποταμό δέχθηκε τα πυρά του κινεζικού στρατού, που χτύπησαν τη γέφυρα του πλοίου. Ο καπετάνιος του πλοίου σκοτώθηκε και ο Σάιμον τραυματίστηκε σοβαρά, καθώς κοιμόταν στην καμπίνα του, αποκτώντας μάλιστα σοβαρά εγκαύματα στο πρόσωπο και πληγές στα πόδια και στην πλάτη.
Εθεάθη αργότερα στο κατάστρωμα όπου και περισυλλέχθηκε από ένα ναυτικό που του έδωσε νερό και τον πήγε στον σταθμό των ιατρικών βοηθειών, όπου οι γιατροί του πλοίου τον φρόντισαν.
Ο Σάιμον γρήγορα έγινε διάσημος σε όλη τη Βρετανία και όταν το πλοίο επέστρεψε στο Πλύμουθ, τον υποδέχτηκαν ως ήρωα.
Ο Σάιμον έλαβε το μετάλλιο Mary Deakin – το υψηλότερο στρατιωτικό βραβείο της Βρετανίας για τα ζώα. Αυτό το μετάλλιο είναι ισότιμο του “Victoria Cross” που απονέμεται σε εξαιρετικές περιπτώσεις σε ανθρώπους.
Δυστυχώς τρεις εβδομάδες μετά την επιστροφή του στην Αγγλία, πέθανε λόγω λοίμωξης των τραυμάτων του. Θάφτηκε με στρατιωτικές τιμές στο Essex. Ήταν σχεδόν 2 ετών!
Άλλος ένας διάσημος γάτος ειναι ο μαύρος γάτος «Blackie», η μασκότ του βρετανικού θωρηκτού του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, “HMS Prince of Wales”, και θεωρείτο το γούρι του. Ήταν πάνω στο θωρηκτό στη διάρκεια όλων των επιτυχημένων επιχειρήσεών του, με αποκορύφωμα τη βύθιση του “Bismarck”, του σημαντικότερου γερμανικού πολεμικού, το Μάιο του 1941.
Τον Αύγουστο του ίδιου έτους, ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσώρτσιλ επέβαινε στο “HMS Prince of Wales”, προκειμένου να συναντήσει κρυφά στον Ατλαντικό, τον Αμερικανό Πρόεδρο Φρανγκλίνο Ρούσβελτ.
Μετά το τέλος της συνάντησης, καθώς ο Τσώρτσιλ έφευγε από το “HMS Prince of Wales”, ο «Blackie» τον πλησίασε και ο Βρετανός πρωθυπουργός τον χαιρέτισε και τον συνεχάρη για την καλή τύχη που έφερνε στο πλοίο
Την άλλη μέρα, η σχετική φωτογραφία του Τσώρτσιλ με τον γάτο ήταν στα πρωτοσέλιδα πολλών εφημερίδων των Συμμάχων και ο «Blackie» έγινε παγκοσμίως γνωστός.
Όμως η καλή τύχη του «Blackie» δεν είχε διάρκεια. Μόλις τέσσερις μήνες αργότερα, το Δεκέμβριο του 1941, ιαπωνικά βομβαρδιστικά βύθισαν το “HMS Prince of Wales” στην Άπω Ανατολή, με αποτέλεσμα να χαθούν τα περισσότερα μέλη του πληρώματος, μαζί με τον κυβερνήτη του. Ο «Blackie» έπεσε στη θάλασσα αλλά διασώθηκε και μαζί με άλλους επιζώντες του πλοίου μεταφέρθηκε στη Σιγκαπούρη.
Οι Ιάπωνες είχαν θέσει υπό αποκλεισμό την πόλη και οι συνθήκες δεν ήταν οι καλύτερες. Φαίνεται ότι αυτό δεν άρεσε στον «Blackie» ο οποίος εξαφανίστηκε μυστηριωδώς. Έτσι όμως απέφυγε την αιχμαλωσία όταν οι Ιάπωνες κατέλαβαν τη Σιγκαπούρη, δύο μήνες αργότερα, το Φεβρουάριο του 1942. Οι περισσότεροι αιχμάλωτοι των Ιαπώνων πέθαναν από τις κακουχίες.
Το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έφερε το τέλος των γατών στα πληρώματα. Η βελτίωση του εξοπλισμού των πλοίων και ο παρασιτικός έλεγχος τις έκαναν περιττές στην αντιμετώπιση των τρωκτικών. Ο αμυντικός προϋπολογισμός υπέστη περικοπές και τα πληρώματα του Πολεμικού Ναυτικού μειώθηκαν δραματικά. Μέλη του Κογκρέσου, υπέρ των περικοπών στην άμυνα, κορόιδευαν τους ναυάρχους, αποκαλύπτοντας ότι ένα πλοίο χρησιμοποίησε χρήματα για την κηδεία μιας γάτας του πληρώματος.
Ουσιαστικά, η παρουσία των γατών στο ναυτικό τερματίστηκε από την θέσπιση αυστηρότερων διεθνών νόμων καραντίνας. Μετά την δεκαετία του 1950, οι γάτες έμπαιναν και αυτές σε καραντίνα μεγάλης διάρκειας. Αν κάποια ξέφευγε από το πλοίο, θα μπορούσε να επιβληθεί στον κυβερνήτη βαρύ πρόστιμο ή ακόμα και σύλληψη. Από τη μεριά του, το Πολεμικό Ναυτικό ήθελε να προστατέψει τους καπετάνιους του από νομικά και διπλωματικά σκάνδαλα..
Σήμερα οι ΗΠΑ δεν απαγορεύουν ρητά τις γάτες στο Πολεμικό Ναυτικό, αλλά η ειδική άδεια που απαιτείται, δεν χορηγείται σχεδόν ποτέ. Στα περισσότερα κράτη ισχύει παρόμοια πολιτική, εκτός της Ρωσίας.
Η βρετανική αντίληψη λέει ότι οι γάτες έχουν εννέα ζωές, αρκετές για να παίζουν, να περιφέρονται και για να αράζουν, φαίνεται όμως ότι κάποιες τις εξάντλησαν για να επιζήσουν από έναν πόλεμο.
Πηγή: Η μηχανή του χρόνου
