Γράφει ο Ιωάννης Φακής
Η νικηφόρα Ναυμαχία της Έλλης (ακρωτηρίου Ελές Μπουρνού), αποτελεί ένα μεγίστης σημασίας, κομβικό Ιστορικό γεγονός, για το Ελληνικό Έθνος και τον απανταχού Ελληνισμό. Ο απόηχος της διαδόθηκε γρήγορα,στις Ευρωπαικές πρωτεύουσες και στην Αμερική αλλά και στην από ενθουσιασμό πάλλουσα Χώρα μας. Όλες και όλοι περιχαρείς, ηθελαν να μεταδώσουν τα ευχάριστα νέα, στους συγγενείς και φίλους τους. Οι πάρακάτω επιστολές, εδημοσιεύθησαν στην Εφημερίδα “Κήρυξ” της Ν.Υόρκης και αναδημοσιεύθηκαν στο βιβλίο “Η Ιστορία του Βαλκανοτουρκικού Πολέμου” του Ηλ. Ι. Οικονομόπουλου, Εκδόσεων Αναγνωστόπουλου & Πετράκου, άγνωστης ημερομηνίας εκδόσεως, από το οποίο σας τις παρουσιάζω.
Επιστολή του Ναυάρχου, προς την νεαρότερη κόρη του:
Αγαπητή μου Δεσποινούλα Θ´άκουσες βέβαια δια την ναυμαχίαν. Δεν είναι αλήθεια; Τι λέγουν εις τας Αθήνας; Μου φαίνεται ότι εκαμα το καθήκον μου. Κατα την διάρκεια της μάχης εφορούσα τον Σταυρόν του Παναγίου Τάφου. Προ της επιθέσεως παρήγγειλα εις τον Στόλον δια σημάτων τα εξής¨"Με την βοήθεια του Θεού και εν ονόματι του Βασιλέως, της Πατρίδος και του Δικαίου, προχωρήσατε με ατρόμητον ανδρείαν εναντίον του εχθρού". Επαίζετο δε, σημείωσε, εις την Ναυμαχίαν αυτήν, η τελική έκβασις του Βαλκανικού πολέμου. Ο Θεός μας εδωκε την νίκην. Ήθελα να εγνώριζα τας κρίσεις και επικρίσεις των ξένων ειδικών,διότι η πολεμική μας επιχείρησις, διεξήχθη υπό εξαιρετικώς δυσχερείς και μειονεκτικάς δι ημάς συνθήκας. Η μαχητική δύναμις του «Γεωργίου Αβέρωφ» , εξήλθε άθικτος εκ της δοκιμασίας. Αι εχθρικαί οβίδες ετρύπησαν μόνον τα φουγάρα μας και τινας λέμβους. Αυτό είναι όλον, αγαπητή μου μικρά. Λεπτομερείας θα σου στείλω καμμία άλλην ημέραν. Με πολλά φιλιά ο πατήρ σου, Παύλος
Δεν είναι όμως λιγότερον χαρακτηριστική και η αφελής επιστολή ενός ναύτου, προς φίλο του:
…..χθες εγλεντήσαμε και εχορέψαμε με τους αγαπητούς μας φίλους. Τον χορό τον τραβούσε ο «Μπάρμπα Γιώργος» , ο οποίος τα έκανε θάλασσα. Τα έξοδα τα πληρώσανε οι φίλοι μας, οι οποίοι μας αποχαιρέτησαν κατευχαριστημένοι. Εμείς κάτι μικρά έξοδα κάναμε, μα γλεντήσαμε επί τέλους και ξεσκάσαμε λίγο… Και εγώ είχα μια τέτοια ιδέα για τους μπερμπάντηδες, όπως λέμε, αλλά δεν μπορώ να σου περιγράψω πόσον ατρόμητοι απεδείχθησαν. Ενώ το καράβι εχάνετο μέσα στα εχθρικά βλήματα, αυτοί εζητωκραύγαζαν σαν να είχαν πανηγύρι.
Μέσα από τις δύο ενθουσιώδεις επιστολές, δύο ατόμων,δύο διαφορετικών τάξεων, αποτυπώνεται με ενάργεια, η πίστη και η αφοσίωση στην υπόθεση της απελευθέρωσης των σκλαβομένων περιοχών της Πατρίδος μας, όπως η Ήπειρος ,η Μακεδονία και τα νησιά του Β.Α Αιγαίου. Ο Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης,η ψυχή και ο νούς αυτών των επιτυχιών, προερχόταν από μία οικογένεια, που είχε στενούς δεσμούς με την Ορθοδοξία, την παράδοση των αγώνων του 1821 αλλά και με την εκκλησία.Από αυτήν την επιστολή προς την θυγατέρα του, επαληθεύονται οι μαρτυρίες, που τον περιγράφουν ως σεμνό και αξιοπρεπή, άνθρωπο της πράξης και ως Αξιωματικό του Πολεμικού Ναυτικού,που ήταν νηφάλιος,πραγματιστής και μετρημένος.
Πέραν της άριστης εκπαίδευσης του πληρώματος του, αξιοσημείωτη είναι και η ψυχολογική ενδυνάμωση του, με το απτό παράδειγμα του Κυβερνήτη του, ο οποίος έμάχετο ακάλυπτος στην “ανοικτή γέφυρα”, φορώντας πάντα έναν ξύλινο Σταυρό, ο οποίος προερχόταν από τους Αγίους Τόπους. Ο Κουντουριώτης ήταν υπερήφανος που έφερε αυτόν τον Σταυρό και συνήθιζε να λέγει : “Σε όποιο σημείο ακουμπά ο Σταυρός αυτός, δεν πρόκειται να το ακουμπήσει Τουρκική οβίδα”. Το γεγονός αυτό, ενέπνεε τους πάντες και είχε σαν αποτέλεσμα, έχοντας ένα εκπαιδευμένο πλήρωμα στον μέγιστο βαθμό, να επιτύχει τις περιφανείς και μεγίστης σημασίας νικηφόρες Ναυμαχίες, οι οποίες τελικά επισφράγησαν την κυριαρχία του Στόλου μας στο Αιγαίο.
Τόσον ο αείμνηστος Ναύαρχος Παύλος Κουντουριώτης, όσον και ο ανώνυμος ναύτης του, είναι περιχαρείς για τα επιτεύγματα τους, κάτι που δεν μπορούν πλέον να κρύψουν. Διακατέχονται από έντονη επιθυμία να μοιραστούν την χαρά και ικανοποίηση τους, με προσφιλή τους πρόσωπα. Ο Ναύαρχος προσπαθεί να συνειδητοποιήσει, την μεγάλης Ιστορικής σημασίας Νίκη, ενώ εκδηλώνει το ενδιαφέρον του για τα εξ Αθηνών σχόλια αλλά και για να μάθει τις αντιδράσεις των ξένων παραγόντων, πράγμα που σημαίνει οτι υπόλόγιζε πολύ την στάση τους. Αισθάνεται ευτυχής που έχει εκπληρώσει το καθήκον του προς το Έθνος και το Πολεμικό Ναυτικό, θεωρούσε την εκπλήρωση του καθήκοντος αυτού, ως ιερή αποστολή. Μετά την ένταση της Ναυμαχίας,είναι λογική και αναμενόμενη, η εξωτερίκευση του ενθουσιασμού του,η οποία αποτυπώνεται στην συγκεκριμένη επιστολή του, προς την κόρη του. Χρονικά οι επιστολές τοποθετούνται, μόλις λίγες ημέρες μετά την νικηφόρα Ναυμαχία της Έλλης.
Τα νησιά μας,του Β.Α Αιγαίο,αναπνέουν πλέον, τον πολυπόθητο αέρα της ελευθερίας , σχηματίζοντας ένα τείχος,το οποίο καθιστά αδύνατη την αποστολή ενισχύσεων στις υπόδουλες Ήπειρο και Μακεδονία , από τους γείτονες μας και το γεγονός αυτό αποτελεί, την βασική προυπόθεση, για την έναρξη του αγώνα, για την ενσωμάτωση των περιοχών αυτών, στον Εθνικό κορμό.
Μετά την απελευθέρωση της Ηπείρου και της Μακεδονίας και αφού η ζωή πλέον είχε επιστρέψει σε κανονικούς ρυθμούς,οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές, έκαναν τον απολογισμό τους, ο Φιλέλλην Ταχσίν πασάς, αποδίδει την σε όλα τα μέτωπα ήττα της Τουρκίας, στον Ελληνικό στόλο, ο οποίος απέκοψε την συγκοινωνία μεταξύ Ασίας και Ευρώπης.
« Αν έλλειπε ο στόλος σας,διαφορετική θα ήταν η έκβασις του πολέμου. Χιλιάδες στρατού ανέμεναν εις Συρία και Μ. Ασία. »
Η «εφημερίδα του Φος» γράφει ότι :
« η Τουρκία φαίνεται ως παλαίουσα με μια μόνον χείρα, διότι την ετέραν κρατεί δεσμίαν, ο Ελληνικός Στόλος, εις τον οποίο οι Βούλγαροι οφείλουν την επιτυχία των, διότι αν δεν υπήρχε ο Ελληνικός στόλος, ο Τουρκικός στρατός της Σμύρνης και της Συρίας, θα βάδιζε προς την Σόφια. Η Ελλάς έσωσε την Βουλγαρία»
